Przejdź do treści artykułu
Wszystkie artykuły

Błonnik

Owoce i warzywa – co jeść, aby poprawić pracę jelit?

Jakie owoce i warzywa jeść, aby poprawić pracę jelit? Ile błonnika potrzebujesz, jak zwiększać jego ilość i 3 przepisy. Wyjaśnia dr Paulina Nadzieja Górska.

Opublikowano
Czas czytania
6 min

Owoce i warzywa – co jeść, aby poprawić pracę jelit?

Owoce i warzywa to źródło witamin, składników mineralnych, polifenoli i błonnika pokarmowego. Ostatni z wymienionych składników ma szczególne znaczenie dla pracy jelit. Jednak, jeśli zbyt gwałtownie zwiększysz jego ilość w diecie lub zrobisz to w niewłaściwy sposób, może wywołać odwrotny efekt (i spowodować np. wzdęcia). Dlatego najpierw zapoznaj się z artykułem i dowiedz się, jakie warzywa i owoce wybierać oraz, jak wprowadzić je do diety, aby wspierać pracę jelit.

Jak owoce i warzywa wpływają na pracę jelit?

Owoce i warzywa wspierają prawidłową pracę jelit, dzięki zawartości błonnika pokarmowego. Ma on wpływ na konsystencję stolca, regularność wypróżnień i mikrobiotę jelitową. Wyróżnia się jego frakcję rozpuszczalną i nierozpuszczalną – każda z nich oddziałuje na przewód pokarmowy w nieco inny (ale uzupełniający się) sposób.

Błonnik rozpuszczalny (np. oligosacharydy, pektyny) rozpuszcza się w wodzie i ma zdolność do tworzenia lepkich (podobnych do żelu) substancji. Wykazują one działanie ochronne na ściany przewodu pokarmowego i stymulują różnicowanie oraz podziały komórek nabłonka jelitowego. Co więcej, ulega fermentacji w jelicie grubym, podczas której powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe o korzystnym wpływie na barierę jelitową.

Błonnik nierozpuszczalny (np. celuloza, ligniny) nie rozpuszcza się w przewodzie pokarmowym i odpowiada przede wszystkim za działania miejscowe w żołądku i jelitach. Poprawia perystaltykę jelit na skutek mechanicznego drażnienia ścian jelita grubego, a także pobudza funkcję żucia i na dłużej zapewnia uczucie sytości (co sprzyja utrzymaniu prawidłowej masy ciała).

Jakie owoce jeść, aby poprawić pracę jelit?

Owoce to dobre źródło błonnika pokarmowego, a także witaminy C i polifenoli o właściwościach antyoksydacyjnych. Które z nich zawierają najwięcej błonnika pokarmowego o korzystnym wpływie na pracę jelit?

Do owoców o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego należą m.in.:

  • jabłka,
  • truskawki,
  • maliny,
  • śliwki,
  • morele i śliwki suszone,
  • winogrona,
  • pomarańcze.

Pamiętaj o tym, aby wybierać owoce w całości, a nie soki owocowe czy nektary o niższej zawartości błonnika pokarmowego. Z kolei, jeśli chcesz włączyć owoce suszone do diety, poszukaj tych bez dodatku cukru.

Warzywa bogate w błonnik – które warto wybierać?

Warzywa powinny stanowić podstawę zdrowej diety, ponieważ są nie tylko dobrym źródłem błonnika pokarmowego, ale i witamin, składników mineralnych oraz antyoksydantów. Które z nich wybierać, jeśli zależy Ci na wysokiej zawartości błonnika pokarmowego?

Do warzyw o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego należą np.:

  • marchew,
  • buraki,
  • bakłażan,
  • groszek zielony,
  • brukselka.

Warto pamiętać, że sposób przygotowania warzyw może wpływać na ich tolerancję. Jeśli surowe produkty powodują u Ciebie dyskomfort i ból brzucha, wypróbuj warzywa gotowane lub duszone bez skórki. Mają mniej błonnika pokarmowego, ale są lepiej tolerowane przy skłonnościach do występowania objawów żołądkowo-jelitowych.

Oprócz surowych czy gotowanych lub duszonych warzyw cennym elementem diety wspierającej pracę jelit są kiszonki (np. kiszone ogórki, kapusta). Dostarczają błonnika pokarmowego, a dzięki procesowi fermentacji mlekowej są również źródłem bakterii kwasu mlekowego. Obecność tych składników sprawia, że oddziałują korzystnie na mikrobiotę jelitową, szczelność bariery jelitowej i regenerację jelit.

Błonnik pokarmowy w diecie – ile go potrzebujesz i jak zwiększać jego ilość?

Zgodnie z normami żywienia przyjętymi w Polsce, dla osób dorosłych do 65. roku życia wystarczające spożycie (AI) błonnika to 25 g dziennie. U osób starszych, powyżej 65. roku życia, wynosi ono 20 g na dobę (z możliwością indywidualnego dostosowania) [1].

Jeśli do tej pory w Twojej diecie było niewiele produktów bogatych w błonnik, nie zmieniaj całego jadłospisu z dnia na dzień. Nagłe zwiększenie jego ilości może powodować wzdęcia, gazy i bóle brzucha. Zamiast tego wprowadzaj zmiany stopniowo, obserwując reakcję organizmu.

Co możesz zrobić w praktyce?

  • Wybieraj produkty pełnoziarniste. Stopniowo zastępuj białe pieczywo pieczywem razowym, a biały ryż i makaron pszenny częściej zamieniaj na kaszę (np. jaglaną, gryczaną, pęczak) czy brązowy ryż.
  • Dodawaj nasiona i otręby. Siemię lniane, nasiona dyni i słonecznika oraz orzechy mogą wzbogacić posiłki w błonnik. Dobrze sprawdzają się jako dodatek do sałatek, domowych past kanapkowych czy chrupiąca posypka do zupy kremu.
  • Jedz warzywa i owoce każdego dnia. Wybieraj różnorodne, sezonowe produkty.
  • Pamiętaj również o nasionach roślin strączkowych, które dostarczają błonnika pokarmowego i białka roślinnego, a także witamin i składników mineralnych (m.in. cynku, żelaza, witamin z grupy B).

Przy zwiększaniu ilości błonnika pokarmowego w diecie zadbaj o odpowiednią ilość płynów (dorosłym kobietom zaleca się minimum 2 litry na dobę, a mężczyznom – 2,5 litry dziennie). Zapotrzebowanie na płyny zależy między innymi od temperatury otoczenia, aktywności fizycznej i stanu zdrowia.

Przepisy na posiłki warzywne bogate w błonnik pokarmowy

Warzywa możesz włączyć do każdego posiłku – nie tylko w formie surówek czy dodatków do obiadu. Zupy, pasty kanapkowe i pieczone warzywa to proste sposoby na urozmaicenie jadłospisu i zwiększenie ilości błonnika w diecie. Oto trzy pomysły, które możesz łatwo wykorzystać

Krem z marchewki i soczewicy

Składniki:

  • 2 marchewki
  • 5 łyżek soczewicy z zalewy
  • 1/2 cebuli
  • 1 łyżeczka oliwy
  • około 500 ml bulionu warzywnego
  • pieprz, słodka papryka i kurkuma do smaku

Przygotowanie:

Marchewkę i cebulę pokrój, a następnie krótko podsmaż na oliwie. Dodaj przepłukaną soczewicę i bulion. Gotuj do miękkości składników, a następnie zblenduj na gładki krem. Dopraw według uznania.

Pasta kanapkowa z białej fasoli i pieczonej papryki

Składniki:

  • 150 g ugotowanej białej fasoli
  • 1 czerwona papryka
  • 1 łyżeczka oliwy
  • 1 mały ząbek czosnku (opcjonalnie)
  • sok z cytryny, pieprz i słodka papryka do smaku

Przygotowanie:

Paprykę upiecz w piekarniku do miękkości, a po ostudzeniu usuń gniazdo nasienne. Zblenduj ją z fasolą, oliwą i przyprawami. Gotową pastę podawaj na pieczywie pełnoziarnistym lub z pokrojonymi warzywami.

Pieczone warzywa z kaszą gryczaną

Składniki:

  • 1 mała cukinia
  • 1 marchewka
  • 1 czerwona papryka
  • 1/2 czerwonej cebuli
  • 60 g suchej kaszy gryczanej
  • 1 łyżka oliwy
  • zioła prowansalskie, pieprz i słodka papryka

Przygotowanie:

Warzywa pokrój na kawałki, wymieszaj z oliwą i przyprawami, a następnie piecz w temperaturze 200°C przez około 25-30 minut, aż zmiękną. W tym czasie ugotuj kaszę zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Podawaj warzywa z kaszą jako samodzielny posiłek.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące wpływu owoców i warzyw na pracę jelit.

Jakie owoce i warzywa najlepiej wspierają pracę jelit?

Wybieraj różnorodne produkty bogate w błonnik pokarmowy. Wśród owoców uwzględnij między innymi kiwi, jabłka, gruszki i śliwki, a wśród warzyw marchew, buraki, brokuły i zielony groszek.

Czy błonnik pomaga na zaparcia?

Tak, odpowiednia ilość błonnika w diecie może wspierać regularne wypróżnienia. W przypadku zaparć możesz włączyć do codziennego jadłospisu np. śliwki suszone, buraki, marchew, kiszonki, a także pełnoziarniste produkty zbożowe, pestki i nasiona. Pamiętaj przy tym o odpowiednim nawodnieniu – zbyt mała ilość wody nasila problem z zaparciami i może powodować inne objawy żołądkowo-jelitowe.

Czy surowe warzywa są zdrowsze dla jelit niż gotowane?

Wszystko zależy od indywidualnej tolerancji. Surowe warzywa spożywane ze skórką mogą powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe, jeśli zwiększasz ich spożycie gwałtownie lub zmagasz się np. z zespołem jelita drażliwego (IBS). W takim przypadku warto zmniejszyć ich ilość lub wprowadzić do diety warzywa gotowane, duszone lub pieczone zamiast surowych.

Bibliografia

  1. Rychlik, Ewa, et al. Normy żywienia dla populacji Polski. Warsaw, Poland: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-Państwowy Instytut Badawczy, 2024.
  2. Karwowska, Z., & Majchrzak, K. (2015). Wpływ błonnika na zróżnicowanie mikroflory jelitowej (mikrobiota jelit). I CHEMIA TOKSYKOLOGICZNA.
  3. Forootan M., Bagheri N., Darvishi M. Chronic constipation: A review of literature. Medicine (Baltimore). 2018; 97(20): e10631
  4. Makki K., Deehan E.C., Walter J., Bäckhed F. The impact of dietary fiber on gut microbiota in host health and disease. Cell Host Microbe. 2018; 23(6): 705-715.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zróżnicowana, zrównoważona dieta i zdrowy tryb życia są ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią albo przyjmujesz leki, przed zastosowaniem suplementu skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Udostępnij

Facebook

Autorstwo

dr Paulina Nadzieja Górska

Doktor nauk medycznych i nauk o zdrowiu, dietetyk

Dr Paulina Nadzieja Górska – doktor nauk medycznych i nauk o zdrowiu, dietetyk. Absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Autorka publikacji naukowych w czasopismach: Nutrients, Foods, Nutrition & Food Science i Acta Poloniae Pharmaceutica - Drug Research, a także licznych artykułów blogowych. Właścicielka poradni dietetycznej specjalizującej się w diecie i suplementacji wspomagającej leczenie endometriozy, adenomiozy oraz niepłodności.

Poznaj naszych ekspertów

Koniec artykułu

Polski producent od 1988 roku

Jakość sprawdzana partia po partii

Suplementy Humavit produkujemy sami, we własnym zakładzie w Mikołowie. Każda partia jest badana w niezależnych, akredytowanych laboratoriach, zanim trafi do Ciebie.

  • Własny zakład
  • Certyfikat HACCP
  • Od 1988 roku

Czytaj dalej

Więcej z bazy wiedzy

Wszystkie artykuły
−10% na start

Newsletter Humavit

Baza wiedzy w Twojej skrzynce

Podobał Ci się ten artykuł? Kolejne prześlemy Ci razem z nowościami i ofertami Humavit. Na powitanie pokażemy Ci kod −10% na jedno zamówienie w sklepie humavit.pl.

  • Porady z bazy wiedzyNowe artykuły o składnikach i codziennych nawykach — konkretnie i na temat.
  • Nowości i ofertyInformacje o nowych produktach i promocjach w sklepie humavit.pl.
  • Kod powitalny −10%Dla nowych subskrybentów: kod na jedno zamówienie. Nie łączy się z innymi kodami rabatowymi.

Klikając „Zapisz mnie”, zgadzasz się na newsletter Humavit na podany adres e-mail — porady, nowości i oferty. Wypiszesz się jednym kliknięciem w każdej wiadomości. Szczegóły w dokumencie Polityka prywatności.

Administratorem danych jest GOLDSTUDIO Adam Rudziński, ul. Żwirki i Wigury 56B, 43-190 Mikołów — właściciel sklepu humavit.pl i marki HUMAVIT. Adres e-mail (i imię, jeśli je podasz) przetwarzamy, aby wysyłać Ci newsletter i obsłużyć kod powitalny — na podstawie Twojej zgody, do czasu jej wycofania.

Pełna informacja o Twoich danych

Administrator: GOLDSTUDIO Adam Rudziński, ul. Żwirki i Wigury 56B, 43-190 Mikołów. Kontakt w sprawach danych: obsluga@humavit.pl.

Cele i podstawy: (1) wysyłka newslettera i obsługa kodu powitalnego — na podstawie Twojej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO w związku z przepisami Prawa komunikacji elektronicznej), do czasu jej wycofania; (2) wykazanie, że zgodę udzielono lub wycofano — zapisujemy datę, treść informacji pokazanej przy przycisku, adres strony, adres IP i dane przeglądarki (art. 6 ust. 1 lit. c i f RODO), przez 3 lata od wycofania lub odnowienia zgody.

Zgodę wycofasz w każdej chwili: kliknij „Wypisz się” na dole dowolnej wiadomości albo napisz na obsluga@humavit.pl. Po wycofaniu zostawiamy sam adres e-mail na liście wykluczeń, żeby nie wysłać Ci newslettera przez pomyłkę.

Podanie adresu e-mail jest dobrowolne, ale bez niego nie wyślemy Ci newslettera. Newsletter jest dla osób, które ukończyły 16 lat.

Odbiorcy: firmy, które na nasze zlecenie utrzymują serwer i pocztę (Polityka prywatności, sekcja 6).

Masz prawo dostępu do danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania i przenoszenia, prawo sprzeciwu wobec przetwarzania opartego na naszym prawnie uzasadnionym interesie oraz prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed jej wycofaniem.

Szczegóły znajdziesz w dokumencie Polityka prywatności (sekcja 12).

Współpraca B2B

Dołącz nasze produkty do swojej dystrybucji!

Jesteśmy producentem — suplementy Humavit trafiają dziś do hurtowni farmaceutycznych i zielarskich w całej Polsce. Dołóż je do swojej oferty na partnerskich, prostych warunkach.

AptekiZielarnieSklepy ekologiczneDrogeriePoradnie dietetyczneSalony i gabinetyDelikatesy
  • Partnerskie warunkiProste zasady współpracy, bez progów nie do przejścia.
  • Wsparcie materiałamiOpisy, zdjęcia i materiały informacyjne dla Twojego zespołu.
  • Regularne dostawySzybkie uzupełnienie zapasów prosto od producenta.